صفات شیعه در کلام اهل بیت علیهم السلام ۲

صفات شیعه در کلام اهل بیت علیهم السلام ۲
 
 
در بخش اول این مقاله به 5 صفت شیعیان در کلام اهل بیت اشاره شد. در بخش دوم . نویسنده این مقاله در بخش دوم و پایانی این مطلب به 10 صفت دیگر پیروان راستین اهل بیت عصمت و طهارت پرداخته است.
 
 
۶. دستگیری از فقرا: اهل بیت پیامبر خود بر رسیدگی به فقرا و درماندگان کوشا بودند و در حالات یکایک ایشان، حکایات بسیاری از دستگیری از مستمندان به چشم می‌خورد. به ویژه اگر آن مستمند از دوستان و شیعیان آن بزرگواران باشد. در روایات بسیاری از صفات و ویژگی‌های شیعه، رسیدگی به همکیشان نیازمند خود است تا آن جا که ترک چنین عملی در صورت توانمدی بر انجام آن، انسان را از دایره‌ی تشیع خارج می‌سازد.

به این روایت توجه کنید:

«محمّد، پسر عجلان گفت: من نزد امام صادق علیه السّلام بودم که مردى وارد شد و سلام کرد. امام علیه السّلام از او پرسید: برادرانت را در چه حالى ترک کردى؟ او [در پاسخ از برادران دینی‌‏اش‏] به خوبى یاد کرد و در ستایش آنها مبالغه نمود. امام علیه السّلام به او فرمود: ثروتمندان آنها تا چه اندازه به عیادت تهی دستانشان می‌روند و جویاى احوال آنها می‌شوند؟ گفت: به ندرت. حضرت فرمود: ارتباط مالى ثروتمندان آنها با تهیدستانشان چگونه است [آیا توانگران به تهیدستان از نظر مالى کمک می‌کنند]؟ عرض کرد: شما از اخلاق و صفاتى یاد می‌کنید که [اساسا] در بین ما نیست. امام صادق علیه السّلام فرمود: پس آنها، چگونه می‌پندارند که از شیعیان ما هستند؟» (صفات الشیعه، روایت۱۳)

۷. عزت نفس و قناعت: در نگاه روایات اهل بیت علیهم السلام، دنیا پست تر از آن است که شیعه، به خاطر کسب آن آبروی خود را خرج کند و به خواهش از دیگران برای امرار معاش خود روی آورد. از نگاه اهل بیت مؤمن از چنان عزت نفسی برخوردار است که هیچ گاه حاجت به نزد دیگران (مخالفان او در دین) نمی‌برد و به جای درخواست از دیگران، قناعت را پیشه‌ی خود می‌کند و به کم می‌سازد و آبروی خود را خرج دنیای خود نمی‌کند.

امام صادق علیه السلام فرمودند: «شیعه ما کسى است که صدایش از گوشش نمی‌گذرد و دشمنی‌اش از بدنش به دیگرى تجاوز نمی‌‏کند. بارش را به دوش دیگرى نمی‌اندازد و اگر از گرسنگى هم بمیرد، از غیر برادران دینی‌‏اش چیزى نمی‌خواهد.» (صفات الشیعه، روایت ۳۴)

۸. یادگیری علم دین: علم گوهر یکتایی است که صاحب خود را از تاریکی بیرون می‌آورد و مسیر صحیح زندگی را به او می‌آموزد. شیعه‌ی واقعی همواره به دنبال افزایش معلومات دینی خویش است تا معرفتش نسبت به پروردگار و اولیای او افزون شود و راه صحیح عبودیت را بیاموزد.

در بیان ویژگی‌های شیعه، امام فرموده‌اند: «همّ و غمّ شما (شیعیان) براى فراگیرى آثار [و علوم‏] دینتان است، و همّ و غمّ دشمنانتان [آزار و اذیت‏] شماست و قلبهایشان با بغض و کینه شما آمیخته است. تمام آنچه را که از شما می‌شنوند، تحریف می‌کنند و از قول شما [براى خدا] شریک قرار می‌دهند و سپس به وسیله همین افترا، به شما بهتان و تهمت می‌زنند. پس همین عمل، به عنوان گناه و معصیت [براى به جهنم رفتنشان‏] در پیشگاه خداوند کافى است.» (صفات الشیعه، روایت ۲۹)

۹. بی آزاری: مؤمن را از آن جهت مؤمن نامیده‌اند که دیگران از شر دست و زبان و کردار او در ایمنی و آسایش‌اند. آزار مؤمن به دیگران نمی‌رسد و او هرگز به دنبال سلب آسایش همنوعان خود بر نمی‌آید. مؤمن در میان مردم چنان زندگی می‌کند که اگر روزی نبود، کسی سراغش را نمی‌گیرد. این گمنامی نیز از صفات شیعه‌ی‌ واقعی است.

امام صادق علیه السلام به نقل از رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «آیا می‌خواهید برایتان بگویم که چرا مؤمن، مؤمن نامیده شده است؟به خاطر اعتماد و اطمینانى که مردم بر جانها و مالهایشان به او دارند. آیا می‌خواهید برایتان بگویم که مسلمان کیست؟ مسلمان کسى است که مردم از دست و زبان او در امان باشند. آیا می‌خواهید برایتان بگویم مهاجر چه کسى است؟ مهاجر کسى است که از بدیها و آنچه خداوند حرام کرده، دورى نماید.» (صفات الشیعه، روایت ۴۳)

۱۰. پایداری در دین: قلب شیعه‌ی واقعی مالامال از ایمان است و حوادث روزگار، اعتقادات قلبی و باورهای اصلی او را خدشه دار نمی‌کند. در روایات اهل بیت علیهم السلام قلب مؤمن به پاره‌ی آهنی تشبیه شده است که از کوه مستحکم تر است. چرا که حوادث روزگار باعث فرسایش و کاستی از کوه می‌شود، اما در قلب مؤمن و در اعتقادات و باورهای او خللی وارد نمی‌سازد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: همانا مؤمن از پاره‏هاى آهن هم سخت‏تر است، زیرا آهن در آتش، دگرگون می‌شود ولى مؤمن اگر بارها کشته شود و زنده گردد، [ایمان درون‏] قلبش هرگز تغییر نمى‏کند. (صفات الشیعه، روایت ۴۷)

۱۱. پرهیز از بخل و حسادت و ترس: شیعه‌ی واقعی کسی است که قلب خود را از صفات زشت اخلاقی پاک کند و مهربانی به بندگان خدا را پیشه‌ی خود سازد. سرچشمه‌ی بسیاری از صفات زشت اخلاقی نظیر بخل و حسادت، کاستی‌های درونی و روانی است که در وجود مؤمن جایی ندارد. مؤمن از آن جا که به خدا باور دارد و او را در رزق و روزی خود مؤثر می‌بیند، هرگز بر آن چه دیگران دارند، حسادت نمی‌کند. چرا که به آن چه خدا به او ارزانی داشته است، راضی است. مؤمن بخل نمی‌ورزد چرا که می‌داند خداوند، بر جایگزینی نعمت توانا است و بهتر از ان چه که انفاق می‌کند، به او ارزانی خواهد داشت. مؤمن بی جهت از دیگران نمی‌هراسد؛ چرا که خداوند را منشأ قدرت در عالم می‌داند و به پشتوانه‌ی نصرت خداوند، در مسیر حق قدم می‌گذارد. اگر موفق شود که خدا را بر این توفیق شکرگزار است و اگر به موفقیت ظاهری دست نیابد، از آن جهت که به وظیفه‌ی خود عمل کرده است، در پیشگاه الهی سربلند است و تنها همین موضوع برای او اهمیت دارد. لذا ترس در دیدگاه مؤمن و شیعه‌ی واقعی جایی ندارد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «مردى که در او بخل و حسد و ترس باشد، مؤمن نیست و مؤمن، ترسو و بخیل و حریص نمى‏باشد.» (صفات الشیعه، روایت ۵۹)

۱۲. خوش خلقی و گشاده رویی: آن گونه که در عنوان ورع و تقوا بیان شد، مؤمن به خاطر ترس از عاقبت خویش و یاد مرگ و قیامت، قلبش مالامال از حزن است و شب زنده داری‎ها و گریه‌ها دارد. با این وجود، این ترس و حزن، در قلب او است و سیمایش در برابر هم‌کیشان و هم‌نشینان گشاده است. شیعه‌ی واقعی خوش خلق است و آنان که با او در ارتباطند، از حسن اخلاق و تبسم و نیکویی حالش لذت می‌برند.

امیرالمؤمنین علیه السلام به همام فرمودند: «الْمُؤْمِنُ هُوَ الْکَیِّسُ الْفَطِنُ بِشْرُهُ‏ فِی‏ وَجْهِهِ‏ وَ حُزْنُهُ فِی قَلْبِه‏» (الکافی جلد۲، صفحه‌ی ۲۲۶)

۱۳. رعایت تقیه: حفظ اسرار آل محمد علیهم السلام و پرهیز از بیان مطالبی که سبب فتنه انگیزی و دردسر برای دوستان اهل بیت علیهم السلام می‌شود، از ویژگی‌های مؤمن است. مؤمن لازم نیست هر حقیقتی را بر زبان آورد و یا با تحریک مخالفان، زمینه‌ی اقدام آنان بر علیه تشیع را فراهم سازد. تقیه به عنوان یک دستور شرعی واجب، همواره در تعالیم اهل بیت وجود داشته است و آن را از برترین افعال و صفات یک شیعه دانسته اند.

امام صادق علیه السلام می‌فرمایند: «هر کس تقیه نمی‌‏کند، دین ندارد، و هر کس پرهیز از گناه نمی‌‏کند ایمان ندارد.» (صفات الشیعه، روایت ۳)

۱۴. صبوری و فرو بردن خشم: یکی از ویژگی‌های مؤمنان در قرآن کریم، فرو نشاندن خشم است. (سوره‌ی آل عمران، آیه‌ی ۱۳۴) خشم و غضب از صفات نکوهیده‌ای است که شیعه‌ی واقعی باید از آن پرهیز کند. چه بسیار تصمیم‌های نا بخردانه‌ای که در حالت غضب اتخاذ می‌شود و موجب حسرت و پشیمانی بعدی می‌گردد. لذا صبوری به هنگام خشم از ویژگی‌های مؤمن شمرده شده است.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «سه خصلت اگر در کسى باشد، ایمان را [در خویش‏] کامل کرده است: هر کس بر ظلم [و ستمى که بر او می‌شود] صبر کند و خشمش را فرو برد و این [عمل‏] را به حساب خدا گذارده و [از ظالم‏] درگذرد، از کسانى خواهد بود که خداوند او را وارد بهشت می‌کند و او در باره عدّه [زیادى از گناهکاران‏] که از لحاظ کثرت نفرات همچون قبیله ربیعه و مضر هستند شفاعت می‌کند.» (صفات الشیعه، روایت ۵۲)

۱۵. سایر ویژگی‌های مؤمن: صفات دیگری نیز در این کتاب گرانسنگ به مؤمنان نسبت داده شده است. صفاتی نظیر وفای به عهد، نیکی به والدین، صله‌ی رحم، ادای امانت، راستگویی، شکرگزاری، یقین، سبکباری، سخاوت و غیرت از این ویژگی‌ها هستند. به جهت رعایت اختصار و هم‌چنین کمتر بودن فراوانی این ویژگی‌ها در صفات شیعه در کتاب مرحوم شیخ صدوق، از شرح و بیان روایات ذیل آن صرف نظر می‌شود.

خاتمه:

آن چنان که در مقدمه‌ی بحث نیز بیان شد، اثبات تشیع تنها به ادعای مدعی نیست و برای آن که از منظر اهل بیت علیهم السلام، فردی واقعا به این افتخار نائل شود، لازم است به جز اعتقاد قلبی به مقامات آن بزرگواران، صفات و ویژگی‌هایی را نیز در خود پرورش دهد. آراستگی اخلاقی و عبودیت واقعی، همان چیزی است که اهل بیت را اسوه‌ی بشریت کرده است. برای پیروی واقعی از آن انوار مقدس، لازم است که تا حد ممکن، انسان خود را به این کمالات نزدیک کند و این صفات و ویژگی‌ها را در خود ایجاد نماید. شاید ایجاد این صفات در هر فرد، مصداق همان مفهوم «عمل صالح» باشد که در قرآن کریم، در کنار ایمان، همواره به عنوان راه نجات معرفی شده است. به عنوان حسن ختام این مقاله، به روایت ارزشمندی از امام باقر علیه السلام اشاره می‌شود.

آن حضرت به جابر جعفی فرمودند: اى جابر، جز با اطاعت و فرمانبردارى از خداى متعال، تقرّب به او حاصل نمى‏شود. تنها دوستى ما (آل محمّد صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) باعث رهایى از آتش نیست و هیچ یک از شما بر خدا حجّتى ندارد. هر کس مطیع خداست، ولىّ و دوستدار ماست و هر کس نافرمانى خدا را نماید، با ما دشمن است. ولایت ما اهل بیت، جز با عمل [به دستورات الهى‏] و پرهیز از گناه به دست نمی‌‏آید. (صفات الشیعه، بخشی از حدیث ۲۲)
/ 0 نظر / 48 بازدید